آشنایی با محیط Altium Designer؛ از کجا شروع کنیم و هر بخش چه کاری انجام می‌دهد؟

محیط Altium Designer چگونه طراحی شده است؟

Altium Designer یک محیط ثابت برای تمام مراحل طراحی ندارد. ظاهر Workspace نرم‌افزار براساس فایلی که در حال ویرایش آن هستید تغییر می‌کند. برای مثال زمانی که یک فایل Schematic باز می‌کنید، ابزارهایی که برای طراحی شماتیک نیاز دارید در دسترس قرار می‌گیرند. اما وقتی یک فایل PCB را باز می‌کنید، محیط نرم‌افزار تغییر کرده و ابزارهایی مربوط به:

• Placement قطعات
• Routing
• Via
• Layerها
• Polygon
• Design Rules
• PCB View

اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند. بنابراین اگر محیط Altium در مراحل مختلف پروژه تغییر کرد، طبیعی است.

Workspace در Altium Designer چیست؟

به فضای اصلی که هنگام کار با نرم‌افزار مشاهده می‌کنید می‌توان Workspace گفت. در این محیط، Documentهای مختلف پروژه باز می‌شوند و Panelهای موردنیاز در اطراف آن قرار می‌گیرند. برای مثال ممکن است هنگام طراحی یک پروژه چنین ساختاری داشته باشید:

Altium Designer
│
├── Projects Panel
│
├── Active Document
│   ├── Schematic
│   └── PCB
│
├── Properties Panel
│
├── Components Panel
│
└── Messages / Other Panels

قسمت بزرگ مرکزی معمولاً جایی است که Document فعال نمایش داده می‌شود.

Document در Altium چیست؟

در یک پروژه Altium ممکن است چند فایل مختلف داشته باشید. برای مثال:

• Schematic Document
• PCB Document
• Schematic Library
• PCB Library
• Output Job

هرکدام از این فایل‌ها برای بخش مشخصی از طراحی استفاده می‌شوند. زمانی که روی یکی از آن‌ها کلیک می‌کنید، فایل در Workspace باز می‌شود.

Active Document چیست؟

اگر چند فایل را هم‌زمان باز کرده باشید، یکی از آن‌ها Document فعال است. این موضوع اهمیت زیادی دارد، زیرا بسیاری از ابزارها و منوهای Altium براساس Active Document تغییر می‌کنند.

Projects Panel در Altium Designer چیست؟

یکی از Panelهایی که در طول تقریباً تمام پروژه با آن سروکار خواهید داشت، Projects Panel است. Projects Panel ساختار پروژه و فایل‌های مرتبط با آن را نمایش می‌دهد. برای مثال ممکن است پروژه شما چنین ساختاری داشته باشد:

LED-Project.PrjPcb
│
├── Main.SchDoc
│
└── Main.PcbDoc

لذای این نمونه، LED-Project.PrjPcb پروژه اصلی، Main.SchDoc فایل شماتیک و Main.PcbDoc فایل PCB است.

Projects Panel چه کاربردی دارد؟

با این Panel می‌توانید ساختار پروژه را مشاهده کنید و به فایل‌های مختلف دسترسی داشته باشید. در پروژه‌های بزرگ‌تر ممکن است چندین فایل Schematic، PCB و فایل‌های دیگر داخل یک Project وجود داشته باشند.

Properties Panel در Altium چیست؟

یکی از مهم‌ترین Panelهای Altium، Properties Panel است. زمانی که یک آبجکت را انتخاب می‌کنید، بسیاری از مشخصات آن در این Panel نمایش داده می‌شود. فرض کنید در Schematic یک مقاومت را انتخاب کرده‌اید. بسته به نوع آبجکت و نسخه نرم‌افزار، اطلاعاتی مانند:

• Designator
• Comment
• Location
• Rotation
• Parameters

می‌توانند از طریق Properties قابل مشاهده یا ویرایش باشند.

چرا Properties Panel مهم است؟

چون در Altium تقریباً هر چیزی یک Object با Propertyهای مشخص است. برای مثال:

• Component
• Wire
• Track
• Via
• Pad
• Text
• Polygon

هرکدام ویژگی‌هایی دارند که هنگام انتخاب آن‌ها می‌توانید بررسی یا تغییر دهید.

Components Panel در Altium Designer چیست؟

برای طراحی شماتیک به قطعات نیاز داریم و یکی از بخش‌هایی که برای دسترسی به Componentها استفاده می‌شود Components Panel است. از طریق این قسمت می‌توانید Component موردنظر را پیدا کرده و در طراحی استفاده کنید. برای مثال هنگام طراحی ممکن است به مواردی مانند:

• Resistor
• Capacitor
• Diode
• IC
• Connector
• Microcontroller

نیاز داشته باشید.

آیا هر قطعه‌ای که در Components پیدا شد قابل اعتماد است؟

خیر. وجود یک Component در Library به معنی این نیست که بدون بررسی می‌توان آن را وارد طراحی نهایی کرد. مخصوصاً برای قطعات مهم باید مواردی مانند:

• Part Number
• Pinout
• Package
• Footprint
• Pin 1
• ابعاد قطعه

با Datasheet بررسی شوند.

Schematic Editor در Altium چیست؟

Schematic Editor محیطی است که مدار الکترونیکی را به‌صورت منطقی طراحی می‌کنیم. در این محیط با مواردی مانند:

• Symbol
• Wire
• Net
• Net Label
• Power Port
• GND
• Bus
• Designator

سروکار خواهیم داشت. برای مثال مدار:

+5V → R1 → LED1 → GND

ابتدا در Schematic Editor طراحی می‌شود.

PCB Editor در Altium چیست؟

بعد از طراحی و بررسی Schematic، مرحله بعدی پروژه طراحی PCB است. این کار در PCB Editor انجام می‌شود. در PCB Editor با مواردی مانند:

• Board Shape
• Footprint
• Pad
• Track
• Via
• Layer
• Polygon
• Design Rules

سروکار داریم. در اینجا دیگر موقعیت فیزیکی قطعات اهمیت پیدا می‌کند.

تفاوت Schematic Editor و PCB Editor چیست؟

Panel در Altium چیست؟

Panelها پنجره‌هایی هستند که ابزارها و اطلاعات مختلف را در اختیار شما قرار می‌دهند. Projects، Properties و Components نمونه‌هایی از Panelهای مهم هستند. در مراحل حرفه‌ای‌تر با Panelهای دیگری نیز کار خواهیم کرد، اما لازم نیست از ابتدا همه آن‌ها را باز نگه دارید.

چگونه Panelهای Altium را باز کنیم؟

بسته به نسخه Altium، نحوه دسترسی و محل بعضی گزینه‌ها ممکن است کمی متفاوت باشد. معمولاً از بخش مربوط به Panels یا منوهای مرتبط می‌توانید Panel موردنظر را فعال کنید.

Messages Panel در Altium چیست؟

در طول طراحی ممکن است Altium پیام‌ها، هشدارها و خطاهایی درباره پروژه نمایش دهد. یکی از بخش‌هایی که برای مشاهده این اطلاعات استفاده می‌شود Messages Panel است. در مراحل بعدی، مخصوصاً هنگام بررسی Schematic و PCB، این قسمت اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

Zoom و Navigation در محیط Altium

یکی از مهارت‌های ساده اما بسیار مهم در Altium، حرکت سریع داخل طراحی است. در پروژه‌های بزرگ ممکن است Schematic یا PCB بسیار وسیع باشد و لازم باشد مرتب بین بخش‌های مختلف حرکت کنید. برای شروع باید با عملیات پایه‌ای مانند:

• Zoom In
• Zoom Out
• Pan
• انتخاب Object
• حرکت در Workspace

راحت باشید. جزئیات Shortcutهای موردنیاز را در بخش‌های عملی آموزش معرفی می‌کنیم تا به‌جای حفظ کردن یک لیست طولانی، هر میانبر را زمانی یاد بگیرید که واقعاً به آن نیاز دارید.

چرا محیط Altium گاهی تغییر می‌کند؟

اگر یک آموزش ویدیویی یا تصویری را مشاهده کنید ممکن است ظاهر Altium مدرس دقیقاً مشابه نرم‌افزار شما نباشد. چند دلیل رایج وجود دارد:

• نسخه متفاوت Altium Designer
• فعال بودن Document متفاوت
• چیدمان متفاوت Panelها
• تنظیمات Workspace
• باز یا بسته بودن Toolbarها و Panelها

بنابراین به‌جای وابستگی کامل به محل یک دکمه، بهتر است مفهوم ابزارها را یاد بگیرید.

کدام بخش‌های Altium را فعلاً لازم نیست یاد بگیریم؟

یکی از اشتباهات افراد تازه‌کار این است که با دیدن امکانات زیاد Altium تصور می‌کنند قبل از طراحی اولین PCB باید تمام نرم‌افزار را یاد بگیرند. این کار ضروری نیست. برای اولین پروژه فعلاً روی این موارد تمرکز کنید:

بعداً و هم‌زمان با پیشرفت پروژه سراغ Routing، Design Rules، Library، Polygon، Layer Stack و ابزارهای حرفه‌ای‌تر خواهیم رفت.

اشتباهات رایج هنگام کار با محیط Altium

باز کردن تعداد زیادی Panel

Workspace را بیش از حد شلوغ نکنید. فضای مرکزی برای طراحی اهمیت زیادی دارد.

گم کردن Projects Panel

اگر Projects Panel بسته شد، پروژه حذف نشده است. Panel را دوباره از محیط نرم‌افزار فعال کنید.

ویرایش Object اشتباه

قبل از تغییر Properties بررسی کنید Object صحیح انتخاب شده باشد.

توجه نکردن به Active Document

اگر ابزار موردنظر را پیدا نمی‌کنید، ابتدا بررسی کنید Document صحیح فعال باشد.

تلاش برای یادگیری تمام منوها

بخش زیادی از ابزارهای Altium در اولین پروژه شما کاربردی ندارند.

مقاله قبلی آکادمی Altium

درس بعدی؛ اولین Project خود را می‌سازیم

حالا دیگر محیط Altium برای ما کاملاً ناشناخته نیست. در درس بعدی اولین PCB Project را ایجاد می‌کنیم و با ساختار پروژه، فایل PrjPcb و تفاوت Project با فایل‌های Schematic و PCB آشنا می‌شویم.

جمع‌ بندی

در این درس با مهم‌ترین قسمت‌های محیط Altium Designer آشنا شدیم. دیدیم که Projects Panel برای مشاهده ساختار پروژه و فایل‌ها استفاده می‌شود، Properties اطلاعات Object انتخاب‌شده را در اختیار ما قرار می‌دهد و Components Panel یکی از بخش‌های مورد استفاده برای دسترسی به قطعات است. همچنین تفاوت مهم بین Schematic Editor و PCB Editor را بررسی کردیم. Schematic Editor برای نمایش و طراحی منطقی مدار استفاده می‌شود، در حالی که PCB Editor جایی است که طراحی فیزیکی برد، Footprintها، Placement و Routing انجام می‌شوند. در این مرحله نیازی نیست تمام Panelها و ابزارهای Altium را حفظ کنید. در ادامه آکادمی هر ابزار را دقیقاً زمانی معرفی می‌کنیم که در پروژه به آن نیاز داشته باشیم.

سوالات متداول درباره محیط Altium Designer

Projects Panel در Altium چیست؟

Projects Panel ساختار Project و فایل‌های مرتبط با آن مانند Schematic Document و PCB Document را نمایش می‌دهد و برای دسترسی و مدیریت فایل‌های پروژه استفاده می‌شود.

تفاوت Schematic Editor و PCB Editor چیست؟

Schematic Editor برای طراحی منطقی مدار و مشخص کردن ارتباط قطعات استفاده می‌شود، در حالی که PCB Editor برای چیدمان فیزیکی قطعات، Footprintها، مسیرکشی و طراحی واقعی PCB کاربرد دارد.

اگر یک Panel در Altium بسته شد چه کار کنیم؟

بسته شدن Panel به معنی حذف اطلاعات پروژه نیست. معمولاً می‌توانید Panel موردنظر را دوباره از بخش Panels یا منوهای مرتبط در محیط Altium فعال کنید؛ محل دقیق گزینه‌ها ممکن است بین نسخه‌های مختلف نرم‌افزار متفاوت باشد.